Schutting regels: hoe hoog mag een schutting en wanneer heeft u een vergunning nodig?

Een erfafscheiding is alles wat twee erven scheidt: een schutting, hek, hekwerk of muurtje. Voor de hoogte gelden twee getallen.

• Tot 1 meter: vergunningvrij, waar op het erf de afscheiding ook staat. Dit staat in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), artikel 2.29 onder j.
• Tussen 1 en 2 meter: vergunningvrij als de schutting achter de lijn langs de voorkant van het hoofdgebouw staat, op een erf of perceel waar al een hoofdgebouw staat. Deze regel komt uit de bruidsschat (art. 22.27 onder f en 22.36) en staat nu in het omgevingsplan van uw gemeente.
• Hoger dan 2 meter: nergens vergunningvrij. Zie verderop.

De bruidsschat is het pakket landelijke regels dat bij de start van de Omgevingswet op 1 januari 2024 in elk omgevingsplan is gezet. Een gemeente mag die regels overnemen, aanpassen of laten vervallen. Daarom kan uw gemeente een andere hoogte of een andere plek voorschrijven dan hieronder staat.

Het erf is de grond bij uw woning. De regels verdelen dat erf in stukken, gemeten vanaf de voorkant van het hoofdgebouw. Dat is meestal de gevel die naar de straat is gekeerd.

• Voorerf: de grond voor de voorkant van de woning, meestal de voortuin.
• Zijerf: de grond naast de woning. Grenst die aan straat, stoep of openbaar groen, dan wordt die voor de hoogteregels behandeld als voorkant.
• Achtererf: de grond achter de woning, meestal de achtertuin.

Waar voor ophoudt en achter begint, verschilt per bron. Hier lopen de regels uit elkaar:

• De bruidsschat (art. 22.36) gebruikt de lijn langs de voorkant van het hoofdgebouw zelf. Sinds de Vangnetregeling Omgevingswet (art. 2.1b, 2024) loopt die lijn langs de voorkant en daarna evenwijdig aan het aangrenzende openbare gebied, zonder door de woning te gaan.
• Het Bbl gebruikt voor andere bouwwerken, zoals bijgebouwen, het begrip achtererfgebied: het erf achter een lijn op 1 meter achter de voorkant van het hoofdgebouw.
• Sommige gemeenten nemen die meter over voor schuttingen. Sittard-Geleen noemt op zijn Omgevingsplein 1 meter in voorerf en zijerf aan openbaar gebied, en 2 meter vanaf 1 meter achter de voorgevel.

Bij een hoekwoning grenst het zijerf aan de straat. Ga er voor de schutting langs die zijkant van uit dat 1 meter vergunningvrij is en dat hoger meestal een vergunning vraagt.

De reden: de lijn uit de bruidsschat loopt langs de voorkant van de woning en gaat dan met de zijgevel mee de hoek om, evenwijdig aan de straat. De strook tussen zijgevel en straat ligt dus voor die lijn. Zo is het in 2024 verduidelijkt in de Vangnetregeling Omgevingswet.

Er is ook een praktische reden. Een hoge schutting op de hoek kan het zicht op de kruising of de uitrit wegnemen. Veel oude bestemmingsplannen hielden hier daarom al 1 meter aan, en gemeenten kunnen dat in hun omgevingsplan zo houden.

Boven 2 meter is een erfafscheiding nergens vergunningvrij. Er spelen dan twee sporen naast elkaar.

• Ruimtelijk: u heeft een omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit nodig, tenzij het omgevingsplan van uw gemeente de hogere schutting op die plek toestaat.
• Technisch: een erf- of perceelafscheiding hoger dan 2 meter is technisch niet vergunningvrij (art. 2.26 lid 2 onder c Bbl). Voor een eenvoudig bouwwerk als een schutting geldt dan het stelsel van kwaliteitsborging: u doet minstens vier weken voor de start een bouwmelding (art. 2.18 Bbl) en schakelt een kwaliteitsborger in.
• Bij een monument geldt dat stelsel niet en is voor het technische deel een omgevingsvergunning nodig.

Reken de procedure mee in uw planning. Een hogere schutting vangt ook meer wind, dus palen en fundering moeten daarop zijn berekend.

Bij een monument is een schutting niet vergunningvrij, ook niet als die lager is dan 1 meter. Dat geldt in, aan, op en bij rijksmonumenten, provinciale en gemeentelijke monumenten, en ook bij voorbeschermde monumenten (art. 2.30 Bbl, art. 22.28 bruidsschat).

Op een plek met de aanduiding rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht is vergunningvrij bouwen beperkt. Het mag alleen op het erf aan de achterkant van de woning, als dat erf niet ook aan de zijkant ligt en niet naar openbaar gebied is gekeerd. Een schutting in de voortuin of langs een zijstraat vraagt daar dus een vergunning.

• Of uw pand een rijksmonument is, ziet u in het Monumentenregister van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.
• Gemeentelijke monumenten staan op de monumentenlijst van uw gemeente.
• Of uw adres in een beschermd stads- of dorpsgezicht ligt, ziet u bij Regels op de kaart in het Omgevingsloket.

In Zuid-Limburg staan veel monumentale panden, zoals carréboerderijen en oude woningen in dorpskernen. Woont u in zo'n pand of ernaast, check dit dan voordat u iets bestelt.

Ook zonder vergunning moet een bouwwerk altijd voldoen aan de technische regels van het Bbl. Dat schrijven IPLO en de Rijksoverheid allebei. Voor een schutting komt dat vooral neer op stevigheid: hij moet de wind kunnen houden en mag niet omvallen op de stoep of in de tuin van de buren.

• Zet palen diep genoeg. Als vuistregel gaat een paal ongeveer een derde van zijn lengte de grond in. Losse grond of veel wind kan een betonnen fundering vragen.
• Windschermdoek of een dichte schutting vangt veel wind. Palen en bevestiging moeten daarop gekozen zijn.
• Bouw niet op grond van de buren of de gemeente zonder afspraak. Het burenrecht uit Boek 5 van het Burgerlijk Wetboek blijft gelden. Lees daarover onze gids over de erfgrens.

In het Omgevingsloket op omgevingswet.overheid.nl staan twee hulpmiddelen. Voor allebei hoeft u niet in te loggen.

1. 1Open Regels op de kaart en vul uw adres in. U ziet welke regels op uw perceel gelden, waaronder het omgevingsplan van de gemeente.
2. 2Zoek in het omgevingsplan de regels voor erf- en perceelafscheidingen. Let op hoogtes, de plek ten opzichte van de voorgevel en aanduidingen zoals beschermd dorpsgezicht.
3. 3Open daarna de Vergunningcheck, vul hetzelfde adres in en kies het bouwen van een erfafscheiding of schutting.
4. 4Beantwoord de vragen over plek en hoogte. De uitkomst is vergunningvrij, een melding of een vergunning.
5. 5Bewaar de uitkomst als pdf of schermafbeelding, met de datum.
6. 6Twijfelt u, of zegt de check iets anders dan het omgevingsplan, mail dan de gemeente en vraag om een schriftelijk antwoord.

Huurt u, dan heeft u voor een nieuwe schutting toestemming nodig van de verhuurder of de woningcorporatie. Volgens de Rijksoverheid mag een huurder niets aan de woning veranderen, ook niet aan de buitenkant, tenzij u het zonder veel kosten kunt terugdraaien. Leg de toestemming vast op papier, inclusief wat er met de schutting gebeurt als u vertrekt.

Gaat het om een kapotte of versleten schutting: gewoon onderhoud is voor de huurder, maar grote reparaties en vernieuwing van een schutting, heg of muur zijn volgens de Rijksoverheid voor de verhuurder. Meld het dus eerst bij de verhuurder.

Woont u in een appartement of een woning die bij een VvE hoort, kijk dan in de splitsingsakte en het splitsingsreglement. Daarin staat of de tuin privé of gemeenschappelijk is en of u voor veranderingen aan de buitenkant toestemming van de vergadering van eigenaars nodig heeft.